6 Ekim 2019 Pazar

Kraliçe, Chelsea ve Tony Momrelle

Kraliyet Ailesi, Kraliçenin doğum gününde, Buckingham Sarayı'nın balkonunda akrobasi uçuşlarını izlerken. Bu fotograf bu yıla ait değil.

Bugün günlerden Kraliçenin doğum günü. Doğum günü Nisanda ancak resmi tören açık havada yapıldığından Haziranda kutlamayı tercih ediyorlar. 
Tören kıtası yerini almış, 41 top atışı ardından geliyor. 8 Haziran 2019, Londra.

Geçit töreni, top atışları, askeri tabur yürüyüşleri, akrobasi uçuşlarıyla tüm gün süren ve halkın izlemek için birbiriyle yarıştığı bir ortam. 
Kraliçe, bu yıl da her zamanki gibi çok şıktı. 8 Haziran 2019, Londra.
Kraliçe Elizabeth en uzun tahtta kalan İngiliz hükümdarı. Oğlu Charles dede olalı kaç yıl oldu, kral olamıyor. Elizabeth, torununun torununu da görecek gibi...
Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF), İngiliz bayrağının renginde gösteri yapıyorlar. 8 Haziran 2019, Londra.

Kardeşim geç kalktı, ben kahvaltımı yapmıştım, ona da bir şeyler hazırladım.
Tesco'nun eskitilmiş peynirlerinin üstüne tanımıyorum.
Zeytin ve ceviz Türkiye'den. 8 Haziran 2019, Londra.
Sonra favori kahvecilerimden Hej’e (Somerset House'un içinde) yürüdük, hava açık. Somerset Londra’daki uğrak yerlerimden. Önceki maceralar için buyurunuz: (1) ve (2)
Kahveleri içerken akrobasi uçakları üzerimizden geçmeye başladı. Can’a ‘Buckingham Sarayı tarafına gidelim’ dedim ama istemedi. Daha afyonu patlamamıştı bence. 
Neyse, İngiliz bayrağının renklerinde dumanlarla geçen uçakları Somerset’ten biraz da olsa izlemiş olduk. Malum, Kraliyet Ailesi o sırada geleneksel balkon duruşlarını yapıyor, halkı selamlıyorlar. Akrobasi uçuşları da onlar balkondayken başlıyor. Hani geçmişte Kate ile Meghan’ın ‘kim önde durdu, kim daha çok göründü’ meselelerinin de çıktığı Buckingham Sarayı balkonu. Geleneklerine bu kadar bağlı bir millet yok sanırım dünyada.

Kahveleri bitirip Somerset’ten ayrıldık. Hava da açık olunca bir Chelsea turu yapalım dedik.
Royal Hospital Chelsea, 8 Haziran 2019, Londra.

Meşhur Royal Hospital Chelsea’nin önünden geçtik. Burası 300 yıllık geçmişi olan bir yapı. Hemen tüm Londra’yı inşa eden Sir Christopher Wren tarafından Kral II. Charles’ın emriyle İngiliz ordusu gazilerine hizmet için yapılmış bir bakım evi. İlk veteran askerleri 1692 yılında kabul etmiş ve o günden beri aynı binada aynı mantık ile devam ediyor. İçinde hastanesi, huzurevi, spor merkezleri, oyun salonları var ve veteran askerlerin günlük ne ihtiyaçları varsa karşılanıyor. Şu an 300 kişi kalıyor. Müzesi halka açık, hatta rehberli turları bazı veteran askerlerin yaptırdığı belirtiliyor. Burada kalmak isteyen askerlerin 65 yaşını geçmesi ve en az 1 yıl İngiliz ordusuna hizmet etmiş olması şartı var. 
Royal Hospital Chelsea, ilk kadın veteranları bu yıl kabul etmiş,
cinsiyet ayrımcılığı 300 yılı aşkın süre burada da devam etmiş demek ki...
Thames kıyısında 60 dönümden fazla bir arazide ve Londra’nın bugün en lüks semtlerinden biri olan Chelsea’de harika bir bakım evi. Londra Belediyesi niye bu büyük araziye AnkaPark gibi bir yer ya da birkaç AVM ve lüks rezidans inşa ederek rant elde etmeyi akıl edememiş ki acaba?
Royal Hospital Chelsea, müthiş bir kompleks, yeri de mükemmel.

Sakin, geniş sokaklara elit bir hava hakim. Sanatçılar, yazarlar ve yüksek gelir grubu buralarda yaşıyor. 
Bir cumartesi günü Chelsea sokaklarındayız. 8 Haziran 2019, Londra.
Biliyorsunuz, futbol kulübüyle de meşhur Chelsea semtimiz.
Cheyne Walk, Chelsea, 8 Haziran 2019, Londra.













Yazar ve sanatçı takımı bu bölgeyi mesken tutmuş. David ve Victoria Beckham, Kylie Minogue, Eric Clapton, Robbie Williams ve Sir Richard Branson Chelsea'de yaşıyormuş. Geçmişte Oscar Wilde, George Eliot gibi yazarlar da aynı şekilde... Yazar Thomas Carlyle da bu sokakta yaşamış diyorlar. Hadi bakalım bir foto olabilir burada. 
Chelsea sokaklarındayım. Camdaki kedi gerçek mi karton mu? 8 Haziran 2019, Londra.
Sonra otobüse binerek bir başka lüks ortama, Kate ve William’ın da semti olan Kensington’a geçtik. Amacımız bu elit ve pahalı ortamda ekonomik sayılabilecek bir yemek yemek. 
Çift katlıda en öndeyiz as always, 8 Haziran 2019, Londra.
Dünyaca ünlü High Street Kensighton üzerinde küçük bir Çin lokantası olan Stick&Bowl’da yiyeceğiz. Stick&Bowl da en az üzerinde bulunduğu cadde kadar ünlü.
Otantik bir yer, beğendim. En fazla 20 kişi alacak bir dükkan. Dar dar sıralara oturuyorsun, Çinli garson geliyor sipariş alıyor. Biraz beklediğimiz halde garson gelmeyince Can gidip ‘Sipariş vereyim mi mate’ dedi. Adam ise ‘Siz oturun, birazdan geleceğim’ diyerek Can’ı geri yolladı. Belli ki mutfak da küçük, araya biraz süre koyarak sipariş alıyorlar.
Başlangıçlar. Stick & Bowl, 8 Haziran 2019, Londra.

Sıraların üzerinde eskiden bizdeki pideci ve esnaf lokantalarında da bulunan, su bardağı içinde ince saman kağıdından peçeteler (ve soya sosu) duruyor. En son Buenos Aires’deki pizzacıda görmüştüm, bence ülkemizde pek kalmadı. Bunları sıranın karşı tarafındakilerle ortak kullanıyorsun. 
Ana yemekler. Stick & Bowl, 8 Haziran 2019, Londra.

Lezzetliydi. Bugün 'stick' denedim, bir dahakine 'bowl' deneyeceğim. Porsiyonlar büyük.

17.30 gibi eve döndük. Biraz dinlenip biletlerini bir gün önce satın aldığımız etkinliğe, PizzaExpress Live Caz Kulübü'ne geçeceğiz. 21.30’da Holborn Şubesinde. SoHo ve Chelsea'de de caz şubeleri var.
PizzaExpress Live'da Tony Momrelle'i bekliyoruz. 8 Haziran 2019, Londra.

PizzaExpress’ler ilk etapta basit bir zincir pizzacı gibi algılanabiliyor, oysa bazı şubelerinin alt katı caz kulübü olarak hizmet veriyor. Ünlü caz gruplarını ağırlıyorlar, günceli de iyi takip ediyorlar. Biz Tony Momrelle’e bilet aldık. Bilenler bilir, Incognito grubunun solisti. Ondan önce Elton John, Gloria Estefan, Sade, Celine Dion ve Andrea Bocelli gibi isimlere vokalistlik yapmıştı.
PizzaExpress Live Holborn Caz Kulübündeyiz. 8 Haziran 2019, Londra.
O gün Tony, 19.30 ve 21.30 olmak üzere tam iki set birden yaptı. Hatta mekana vardığımızda ilk seti bitmemişti, biraz bekledik. Aynı akşamda toplam 4 saat şarkı söylemek, zor iş.
Tony Momrelle sahnede. 8 Haziran 2019, Londra.
Konser 10’a doğru başladı, burada müzikle beraber yemek sipariş edebiliyorsunuz. Bizdeki caz kulüplerinde yemek işi çoğu zaman müzik öncesi halledilir ve müzik sırasında içki servisi vardır. Burada eni konu pizzalar, salatalar sipariş edebiliyorsunuz. Biz atıştırmalıklardan tercih ettik ama sağımız ve solumuzda oturanlar öyle yaptı, buram buram sarımsak kokuyordu ortam konserin ilk yarısında. Bence müzisyenler açısından nahoş bir durum. Kerem Görsev bu yüzden kulüpleri bıraktığını, artık konser piyanisti olmak istediğini açıklamıştı yıllar önce. Aynen öyle yaptı da, onun olgunluk seviyesine göre haklı sayılır. Bırakın müzisyenler ben dahi rahatsız oldum.
Momrelle'in performansı etkileyiciydi, sesi harika. 8 Haziran 2019, Londra.

Müzik harikaydı, Tony Momrelle’in yeni albüm tanıtım turu kapsamındaydı bu akşam. Soul, R&B ve caz sound’ları bir aradaydı, hoşuma gitti. Raul Midon havası hissettim Tony Momrelle’de. Aynı Midon gibi Momrelle de şarkı yazıyor.
Soul, R&B ve caz gecesi. 8 Haziran 2019, Londra.
Momrelle, sesini kullanma şeklinden de direkt anlaşıldığı gibi kilisede gospel söyleyerek müziğe başlamış. Mükemmel bir sesi var.

Konser sırasında Stevie Wonder ile olan komik telefon görüşmesini de anlattı. Stevie, Tony’yi Japonya’da Incognito grubuyla konser turundayken bizzat aramış ve saat farkından dolayı komik anlar yaşanmış. Zaten Momrelle’e 21. yüzyılın Stevie Wonder’ı deniyor. Stevie Wonder’ın ‘Golden Lady’sini de harika cover’lamıştı. Stevie de bu cover’a bayılmış ve sonrasında Momrelle'in hayranı olmuş.
Günü döndürdük, eve dönelim. 9 Haziran 2019, Londra.
Tony, tek gecede iki konsere rağmen hiç yorgun gözükmüyordu. Eğlenceli ve sempatik biri. Konser 12’ye doğru sona erdi.

Güzel müzik dinledik ve gecenin sonuna geldik diye düşünürken acıktığımızı fark edip evin oradaki Pizza Hut sırasında bulduk kendimizi. N’apalım burada çorbacı bulunmamaktadır.

Sıcak sıcak yiyelim diye Can tezgahta o an olmayan margherita söyledi. Epey bekledik. Beklerken Can, İngiliz bir dostumuzla (Sabaha karşı 2’de bir İngiliz, en az çakırkeyftir) samimiyeti epey ilerletti. Arada öne geçmeye çalışanlar da oldu sanırım, Can biraz sinirlendi. Sonunda pizzamızı almış, eve doğru yürürken İngiliz arkadaş arkamızdan ‘He is angry but hungry, angry hungry haha!’ filan diye bağırıyordu. Kelime oyunları komikti. Çok güldük.
Tayland şalvarıyla kardeşim Can. 9 Haziran 2019, Londra.

15 Eylül 2019 Pazar

East Enders

Doğu Londra son yıllarda hızlı gelişti. Önceleri oldukça tehlikeli, cazibesi olmayan, göçmenlerin bölgesi, şimdilerde fabrikalardan dönüşen kültür ve iş merkezleri, sanat galerileri, meşhur restoran ve gece kulüpleri ile şehrin kültürel çekim merkezi haline geldi. Hele Shoreditch vs acayip trendy.

Kardeşimin özel isteğiyle tekrar Londra'dayım. Serbest ilk günümde de I am an East Ender. Hava bulutlu, yağmur gelecek belli, yine de şemsiyesiz çıktım. İnternetten bir East End rotası buldum ve götürdüğü yerleri beğendiğim sürece takip ettim, beğenmediysem kafama eseni yaptım.

Bizim evin oradan Embankment'a yürüdüm, Circle hattına binip Aldgate Station'da indim. Yağmur başlamıştı, herkeste şemsiye var bir bende yok, 'e sen kendin kaşındın Zeynep' diyerek kapüşonumu geçirip yürümeye başladım.

Doğu Londra, Charles Dickens'ın kitaplarında tasvir edilen karanlık Londra aslında. Dickens'ın hayatıyla ilgili birçok film de burada çekilmiş. Tam da şanına uygun karanlık bir günde geziyorum. Başıma bir şey gelmez inşallah. Şaka.

Şaka bir yana şöyle haberler hala var: Man shot in East London, teenager stabbed to death in East London (Bir adam Doğu Londra'da vuruldu, ergen genç Doğu Londra'da bıçaklandı.).
East End'de bir gün. Ben süt sevmiyorum, ne diye kapuçino sipariş ettiğimi ise bilmiyorum. 7 Haziran 2019, Doğu Londra.
Mitre Caddesi üzerinden Mitre Meydanına ulaştım. Bir kahve içmek için kafenin birine attım kendimi. Bu arada Mitre Caddesi üzerinde çok hoş pub ve restoranlar vardı, içleri tıka basa beyaz yakalıyla doluydu. Adetim olmamasına rağmen kapuçino ve kakaolu muffin aldım. Tabii ki bitiremedim. Kafenin baktığı Mitre Meydanı, Jack The Ripper'ın dördüncü kurbanını öldürdüğü yermiş. Kadının bedeni 1888'de burada bulunmuş. Bulunduğu yer çiçeklerle kaplı.
Devonshire Square, 7 Haziran 2019, Doğu Londra.
Geze geze Devonshire Square'e geldim. Burası iş merkezleri, restoran ve barlar, sanat galerileri, spor kulüpleri ve rezidanslara ev sahipliği yapan harika bir kampüs. Tam benlik, tüm günü burada geçir. İçinde WeWork de var.
Devonshire Square, 7 Haziran 2019, Doğu Londra.

Meşhur East India Company, Bengal'den getirdiği saf ipek ve tekstil malzemelerini saklamak için 1768'de buranın arazisini satın almış ve bir antrepo inşa etmiş. Süreç içerisinde daha fazla arazi satın alınarak depo alanları büyütülmüş. Böyle antrepolardan dönüştürülen mekanlara bayılıyorum. Hamburg'daki Speicherstadt'ta da aynı şeyi hissetmiştim.
Devonshire Square, 7 Haziran 2019, Doğu Londra.
Devonshire'dan çıkınca karşıma The Gherkin çıktı. Modern mimari adı altındaki kötü bir gökdelen bana kalırsa ama çok meşhur. Modern deyip de her tarafı cam bina yapmak sürdürülebilirliğe de aykırı bence. Tonla enerji harcanıyor bu binanın sadece dış temizliği için bile. Gherkin, hıyar demek. Gerçekten de hıyar gibi saçma bir bina, içinde fine dining bile var demeyin, kurtarmaz!
The Gherkin Binası arkada, Nancy Rubins'in heykeli önde. 7 Haziran 2019, Doğu Londra.
Hıyar dostumuzun ucubeliğinin tam önünde çelik ve alüminyumdan bir güzellik duruyor. İşte bu krokodil topağı. Sokak sanatları güzeldir, şaşırtır. Amerikalı heykeltıraş Nancy Rubins'in 2016-2017 tarihli bu tasarımında hayvanlar baş aşağı duruyorlarsa da sanki bir patlamayla topluca göğe yükseliyorlar.
Nancy Rubins'in Crocodylius Philodendrus adlı heykeli, demir, pirinç, alüminyum, bronz ve paslanmaz çelik kablolar kullanılarak yapılmış. 7 Haziran 2019, Doğu Londra.
Buradan Artillery Passage'a geçtim. Bu bölge topçu kışlasıymış, 16. yüzyılda buralar dutlukken talim yapılırmış.
Artillery Passage, şirin dar bir sokak. Sağda ünlü şef Otto Lenghi'nin Spitalfields restoranını görüyorsunuz (Beyaz üzerinde kırmızı logolu). 7 Haziran 2019, Doğu Londra.
Bu dar pasajdaki binalar, 19 yüzyıl ve 20. yüzyıl başlarından kalma, tam bir Viktoryen hava hakim, çok güzel.
Artillery Passage, 7 Haziran 2019, Doğu Londra.

Buradan Bell Lane ve Tenter Ground sokaklarını takip ettim. Tenter Ground'da eskiden kumaş kurutulurmuş. Tekstil bölgesi. Biraz sonra karşıma bu güzel bina çıktı: Jewish Soup Kitchen.

1902'de (Yahudi takvimine göre binanın üzerinde de yazan 5662) açılan bu aş evi, civardaki fakir Yahudilere yemek veriyormuş, özellikle Büyük Bunalım döneminde her hafta beş binden fazla kişiye yemek verdiği söyleniyor. Şu an rezidansa çevrilen binanın orijinal ön yüzünü korumaları harika olmuş.
Commercial Caddesi üzerindeki köşe bina çok hoş. 7 Haziran 2019, Doğu Londra.

Sonra Commercial Caddesine döndüm ve Spitalfields Market'i gezdim. Oh oh içeride neler yok ki. Yiyecek-içeçek, kıyafet, takı, plak, kitap stantları, restoranlar, sanatsal ürünler satan dükkanlar.
Spitalfields Market'tan bir kare. 7 Haziran 2019, Doğu Londra.
Yiyecek-içecek bölümünde gezerken Türk olduğunu anladığım iki stant sahibesine geçerken 'Kolay gelsin' dedim. Ters bir şekilde bakarak 'Kolaysa başına gelsin' diye cevap verdi birisi, aslında yiyecek bir şeyler alacaktım ancak bu kaba saba tavır karşısında durmadan devam ettim.
Korkutucu bir kapı kolu. 7 Haziran 2019, Doğu Londra.
Sırada Brick Lane var, çok canlı, hareketli bir cadde. Akşam Can'la İtalyana gitmeyecek olsak buradaki Hint restoranlarından birinde erken akşam yemeği yerdim.
Brick Lane, karşıdaki muraller muazzam. 7 Haziran 2019, Doğu Londra.
Buralarda daha çok Müslüman göçmenler var. Çok sayıda cami de mevcut. Ortamda her tür hanehalkı bulunmakta. Geçmişte ise çok sayıda İngiliz sanatçının doğum yeri ya da yaşadığı yer.
Sokak sanatı ne güzel şey. 7 Haziran 2019, Doğu Londra.
Duvar sanatları hoşuma gidince bu sokağa döndüm. Sonradan geçtiğim sokak ve caddelerde sadece göçmen dostlarımız vardı. Bazılarından çekinir gibi olmadım desem yalan olur. Ancak herhangi bir sorun çıkmadı. Aynı zamanda güzel toplu konutlar, yemyeşil parklar, spor sahaları ve okullar geçtim. Bölgedeki çocuklar için her tür imkan yaratılmış.
Hanbury Caddesi üzerindeki muhteşem eser. 7 Haziran 2019, Doğu Londra.

Şu gezegenimiz bu duvara ne güzel resmedilmiş bakar mısınız... Tek kelimeyle ba-yıl-dım.
Allahım zürafaları ve tüm arkadaşlarını korusun. 7 Haziran 2019, Doğu Londra.

Bakmaya doyamadım. Kim/ler yaptıysa teşekkür ederim. Yoksa Netflix mi sipariş etti acaba bu duvarı? Olur olur.
En yakın metro istasyonuna yürürken geçtiğim caddelerde durum buydu. Londra demezsiniz değil mi?

Artık eve dönme vakti geldi, akşam için üzerimi değişip kardeşimle buluşacağım. İtalyanlar bizi bekler.
50 Kalo Pizzacısı, 7 Haziran 2019, Londra.
Süper bir yemek yedik. Yemek sonunda tatlı menüsüne bakarken dikkatimi çekti, hem de ilk sıradaki tatlı babalı: Baba Al Rhum. Babayı roma yatırdık servis ediyoruz diyor, nasıl bir şeyse artık.
Komik bir tatlı keşfettim ama kabul edin. 7 Haziran 2019, Londra.
Yemek sonrası biraz yürüyüş, komiklik şakalar...
7 Haziran 2019, Londra.
Şu Tudor tarzı binalara bayılıyorum ya, sıra evler, çıtır çıtır dizilmişler siyah beyaz kibrit kutusu. Bunun karşısında neden bekleme yaptığımızı sorarsanız, tam şu an yarın akşamki jazz jam'e bilet alıyorum.
7 Haziran 2019, Londra.

Ardından bu kez de Mr Foggs bizi beklediğini bildirmiş. O nedenle derhal icabet ettik. Şerefinize!
Mr Foggs'da cinciler. Fondaki yağlıboya teyze/amca manidar. 7 Haziran 2019, Londra.

25 Ağustos 2019 Pazar

Anish Kapoor @Lisson

Evde Twinings çayları eşliğinde sabah kahvaltımı yapıyor, bir yandan Brexit dolu haberlere bakıyordum. İngiliz parlamentosunun Brexit oturumları, milletvekillerinin gülüşmeleri, konuşmacılarla dalga geçmeleri, aiii, naiii diye bağırmalarını içerdiğinden çok eğlenceli. Ancak bir yerden sonra 'eehh yallah Brexit' deyip zapladım, karşıma Sky News çıktı ve tam olarak aşağıdaki röportaja (4,5 dk civarı) denk geldim.

Anish Kapoor, Lisson Gallery’de son sergisi ve de Brexit -yine Brexit'ten kaçamadık- üzerine konuşuyor. Sky News’ün anchor’larından Adam Boulton Anish’i sıkıştırıyor. Pardon da Anish sıkıştırılsa ne olur, dünyanın en zengin insanlarından biri (Serveti 1,75 milyar pound). "Sir" zaten kendisi. Cevaplarını verirken de o tavrı koruyor. Sir Anish Kapoor, Damien Hirst gibilerini içine alan bu tür yapıları -yapı diyorum çünkü bu çok büyük bir endüstri- elitist ve sahte sayanlar çok. Genelde şöyle derler:

1. Böyle sanat mı olur, o zaman ben de köpek balığının içini doldurayım, 2 milyon pound kazanayım!
2. İki tül parçasını almış, üzerine kan rengi boyaları atmış, savaşlar bitsin diyor. Zırvalık!
3. Afyon mermerlerini, oniksleri Londra’ya götürtmüş, birkaç işçiye kestirtmiş, müstehcen şekiller vermiş (kendi bile yapmamıştır onu), cilalamış. Zenginler bunlara kaç milyon verip bahçelerine koyuyorlar. Sonra kadın bedeni üstünden sanata kızıyorsunuz!
4. Bir beyaz duvarın üzerine çamurları löp löp atmış, 'son sergim çamur toplarından ibaret, gel bunu gez' diyor. Bunlar tuvale adam gibi resim çizemiyor, sonra sağa sola çamur atıp sanatçıyız diyorlar!
5. Devasa boyutlarda konkav-konveks aynalar kestirmiş, enstalasyon diye milletin gözünü boyayacak!

Bu görüşlere genelde katılmıyorum. Bu bir piyasa. Piyasalaşma da esasen kalkınma göstergesidir. Ekonomideki serbest piyasa kuralları burada da geçerli: şeffaflık, hesap verilebilirlik ve kurumların bağımsızlığı (Ah ah buradan Türkiye'ye öyle bir bağlanır ki, neyse susuyorum.). Güncel sayılacak bir örnekle devam edelim: Sotheby’s’in Ekim 2018’deki müzayedesinde, Banksy’nin 1 milyon pounda satılan Kırmızı Balonlu Kız adlı eseri, tokmak vurulduktan sonra kendini imha etti. Olaydan hemen sonra Banksy imha mekanizmasını gizlice nasıl yerleştirdiğini ve nasıl çalıştırdığını gösteren bir video yayınladı. Sanat uzmanları ise satın alanın şanslı olduğunu, eserin imha olmuş haliyle en az %50 değer kazandığını belirtti. İşte size piyasa ve win-win. Üstelik Banksy de sanat piyayasına dair protestosunu yapmış oldu, gerçi yukarıdaki beş maddeyi savunanlar bu protestoya da 'sahte' dedi ama olsun...

Bu piyasa ile ilgili tek itirazım şu olabilir: Anish ve Damien gibi heykel ve enstalasyon türünde eser üreten sanatçıların, bunları parçalar halinde öğrencilerine yaptırmaları ve sonra altına kendi imzalarını atmaları. Bunu saklamıyorlar da zaten. Türkiye’de de bunu yapan sanatçılar var, isim vermeyeceğim ancak belki de verebilirim. ‘Öğrencilere de bir hayrımız dokunsun’ gibi bir argümanları olabilir. Ancak sonu satış olan eser, heykel ve parçaların bireyselliğine ve özel oluşuna inanıyorum. Müzayede, galeri ya da fuarlardan bir parça satın alıyorsam eserin her şeyiyle imzasını atan sanatçıya ait olduğuna inanmak ve bunu bilmek isterim.

Sanat piyasasına dair görüşlerden sonra ana konuya devam ediyorum. Londra’ya kardeşim Can’ı ziyarete gelmişim, Anish de Londra’da bana gelmiş, zımni de olsa davete icabet edeceğiz artık. Anish'in Türkiye'deki sergisiyle ilgili 2013 tarihli yazıma göz atmak isterseniz, buradan.
Shoreditch'e geçmeden önce Can'ı işyerinden almaya gittim. O sırada Hakan merhaba demeye geldi. WeWork, 17 Mayıs 2019, Londra.

Anish'e gitmeden önceki gece Shoreditch'te sabahladığımızdan cumartesi geç uyandık.
WeWork Aldwych House'da kardeşim Can'la. 17 Mayıs 2019, Londra.
Brindisa'da tapas ziyafeti, ardından Blues Kitchen'da müzik ve cin ziyafeti, oh oh daha ne isterim.
Brindisa Shoreditch'teki tapas lezzetliydi. 17 Mayıs 2019, Londra.
Blues Kitchen kocaman bir kulüp. Neşeli insanlar ile pirinçler eşliğinde blues ve caz...
Blues Kitchen duvarlarından bir afiş. Bunu çektiğimde gün dönmüştü. 18 Mayıs 2019, Londra.
Çıkışta Türk dönercisinden dürüm döner. Resmen kuyruk vardı. Türk olduğumuzu öğrenince torpil de geçtiler, ne var ki beğendim diyemem, çok temiz ve leziz ama eti bana farklı geldi, meğer İngiltere'de kuzu etinden yapılıyormuş.

Dönüşte elimizde dönerlerle otobüse bindik, üst kata çıktık. Sonraki duraktan binen 6-7 kişilik bir grup 'geynç' siyah -fişlemek istemezdim ama burada belirtmem gerekiyor- arkadaştan biri (G) önümüzdeki koltuğa oturdu ve arkasını dönerek Can'a şöyle dedi:

G: Seninki neden öyle?
C: Pardon?!
G: Neden salatasız yiyorsun diyorum? (Dürümün içine ben salata eklettim, Can ekletmemişti.)
C: Sade yiyorum. (Can aşırı serinkanlı konuştu.)
G: Hee
C: Hea!
G: Nerelisin?
C: Türküm.
G: Hee bu işten anlıyorsun yani.

Bundan sonra kalkıp otobüsün en arkasına arkadaşlarının yanına gitti. Ciddi bir korku yaşadım ama Can'ın serinkanlılığına uyup kütük şeklindeki dürümü kemirmeye devam ettim. Saat sabaha karşı 3 ve otobüsün üst katında bir onlar bir de biz vardık. Konuşurken 'Dürümün bittiyse cüzdanını, saatini ve telefonunu rica edeyim' diyebilecek bir ekibe benziyorlardı. Can çok iyi idare etti ama bence o da biraz korkmuştur, korkmadım dese de...

Günlerden 18 Mayıs Cumartesi. Evde güzel bir kahvaltının ardından Monmouth Caddesine doğru yürümeye başladık, TY Seven Dials’da birer kahve içtik. Ortam aynen şu ama burada hep dışarıda oturuyoruz.
Timberyard'ın banana bread'leri harika, ısıttırıp üzerine de tereyağı sürdürün bence.
Hem Can puro içecekse rahat oluyor, hem de hareketli bir cadde, gelen geçene bakıp eğleniyoruz.
Can, puro ve flat white. Süt içmeyen kardeşim sütçü oldu. 17 Mayıs 2019, Londra. 
Gelen geçen kısmında aşağıdaki durum çok iyiydi. 21. yy aile protiplerinden biri olabilir. 'Bizim çocukları dolaşmaya çıkardık' tipi.
Tripod köpek puseti ilk kez görüyorum. Ailece hafta sonu yürüyüşüne çıkmışlar. Bu fotografı da yine TY Seven Dials'da kahve içerken çekmiştim ama sonraki gelişimde. 9 Haziran 2019, Londra.
Koparken fotograf çekilmesi konusunu tartışmaya açıyorum...
TY Seven Dials, 18 Mayıs 2019, Londra.
Oradan tube’e binip (İngiltere’de metroya tüp diyorlar, çünkü tüp genelde tünellerden gidiyor.) Lisson Gallery’e geçtik. Etrafı da kendi de sade bir galeri. Birkaç katı, birkaç odası ve bir de orta boy bahçesi var.
Sergi girişinde bu enstalasyon sizi karşılıyor. Çelik ve fiberglastan, adı Shade, 2019 tarihli. Çiviler birleşmiş bu hali almış. Bu çalışma sanki serginin kalanındaki tüm eserlerin özeti gibi: vahşi erotizm. Sohbet ettiğim galeri görevlisi de kareye girmiş. Anish Kapoor Sergisi, Lisson Gallery, 18 Mayıs 2019, Londra.
Galerinin mimari tasarımına sade desem de kendisi pek sade sayılmaz. 1967’de kurulan bu çağdaş sanat galerisi, Anish Kapoor ve Julian Opie’nin de aralarında bulunduğu çok sayıda dünyaca ünlü İngiliz heykeltıraşı ilk tanıtan galeri olma özelliği taşıyor.
Ortada pembe oniksten isimsiz bir çalışma, duvarlarda da tuval üzerine yağlı boya eserler (Eserlerin adları-sol baştan: New Blood, Matter Apart ve Blood Solid, hepsi 2018 tarihli). Duvardakileri şişmiş verimli organların bir gösterimi olarak düşünebiliriz. Karanlık dünyalarından sızıp çıkıyorlar. Can da konsepte uyumlu giyinmiş. Anish Kapoor Sergisi, Lisson Gallery, 18 Mayıs 2019, Londra.

Şu an Londra’nın yanı sıra NY ve Shangai’da da galerileri var. Tabii mevcut durumda sadece İngilizleri değil, Marina Abramovic, Ai Weiwei ve Sean Scully gibi dünyaca meşhur (dünyaca meşhur demek az kaldı, her biri olay olay) sanatçıları da temsil ediyor.
Pembe oniks heykelin üstten görünüşü. İki böbrek mi dersiniz, yumurtalık mı, labia mı bilemem, ancak niye tabuttalar onu da düşünün. Doğal taşların insanı alıp götüren bir tarafı var. 18 Mayıs 2019, Londra.
1954 Mumbai doğumlu Kapoor, 1977'de Hornsey College of Art'tan, 1978'de de Chelsea School of Art'tan mezun oluyor. 1990 yılındaki 44. Venedik Bienalinde İngiltere'yi temsil ediyor ve Void Field adlı enstalasyonuyla 'en iyi genç sanatçı' ödülünü, 1991 yılında ise Turner Ödülünü kazanıyor. Ayrıca Oxford Üniversitesi 2014 yılında Kapoor'a onursal doktora veriyor. Anlayacağınız İngilizden daha çok İngiliz.
Lisson Gallery, sergi kapsamında bir de Anish Kapoor kütüphanesi oluşturmuş. 18 Mayıs 2019, Londra.
Kendi jenerasyonunda Dünyanın en önemli heykeltıraşlarından biri olarak kabul edilen Kapoor, daha çok kamuya açık alanlarda sergilenen devasa boyutlardaki, form ve mühendislik olarak insanı şaşırtan işleriyle biliniyor. Bir örnek benim de çok beğendiğim ve bir gün yakından görmek istediğim, Kapoor'un Amerika'daki ilk kamusal enstalasyonu olan Chicago'daki Cloud Gate.
Chicago merkezdeki Millenium Park'ın 20014'teki açılışı için Anish Kapoor'a sipariş edilen, AT&T'nin şehre bir hediyesi. Enstalasyon AT&T Plaza'nın önünde. Buna 'The Bean' de diyorlar. 110 ton ağırlığında.


Anish Kapoor, Lisson Gallery'deki bu onyedinci sergisinde yine çok sevdiği feminen temaları tercih etmiş. Tuvaller büyük, renkler göz alıcı. Kapoor tuval üzerine yağlı boya insanı değil; ancak sanırım ilk kez yağlıboya tuvallerini görme fırsatım oldu.
Bunlar da 2019 tarihli isimsiz iki yağlı boya. İsimsiz olsa da ana rahmi yorumunu yapmak yanlış görünmüyor. Boğa var bir de her iki resimde de, kadının gücünü temsil ediyor olabilir. Anish Kapoor Sergisi, Lisson Gallery, 18 Mayıs 2019, Londra.

Kapoor şunu demek istiyor: İnsanın içinden ne çıkıyorsa bu daima kirlidir, zordur, her zaman da sorunludur. İçimizden çıkanları bir şekilde temizlemek zorundayız, esasen de tüm hayatımız böyle geçiyor. Doğru felsefeye ne gerek? Olaya felsefi bakmayalım dersek de bunlar düpedüz adet kanaması. Nasıl baktığımıza bağlı. Şurada Kapoor kendisi anlatmış.
Silikon, fiberglas ve gazlı bezden isimsiz 2016 tarihli bir çalışma. Önceki yağlı boyalarda anlatılan, içimizden çıkanları bezlerle mi temizliyoruz acaba? Anish Kapoor Sergisi, Lisson Gallery, 18 Mayıs 2019, Londra
Galeri görevlisine birkaç gün önce Sky News’da izlediğim Kapoor röportajını galeride canlı izleyip izlemediğini sorunca ‘Benim haberim yok, ben neredeydim o sırada acaba?’ dedi. Sohbetimizin devamında da serginin açılış gününde (14 Mayıs 2019) izdiham yaşandığını, galeride adım atacak yer olmadığını belirtti. Şaşırmadım, çok ünlü bir sanatçı, insanlar akın etmiştir.
Yine üstteki ile benzer bir parça. Burada da hijyenik pedlerden esinlenmiş olabilir. Anish Kapoor Sergisi, Lisson Gallery, 18 Mayıs 2019, Londra.
Bir de güzel tarafı, 15-20 dakikada gezebilirsiniz, sergide toplamda 16 parça vardı ancak galeri de derli toplu, eserler güzel konumlandırılmış. Dolayısıyla pratik şekilde girip çıkıyorsunuz.
Soldaki isimsiz, sağdakinin adı 'Rectangle within a rectangle', her ikisi de granit ve 2018 tarihli. Gri olan National Geographic'in kapı benzeri logosunu/sarı çerçevesini andırdı bana. Bilmiyorum biliyor musunuz ancak kapıyı, psikolojide ana rahmi olarak sayan görüşler var. Lisson Gallery, 18 Mayıs 2019, Londra. 

Bunlar da bahçedeki üç heykel...
Sağdaki İran oniksinden 2018 tarihli isimsiz bir çalışma. Lisson Gallery, 18 Mayıs 2019, Londra.
Lisson çıkışında, oraya çok yakın olan Küçük Venedik’e yürüdük. Londra’dan Venedik’e nasıl mı oluyor? Güzel oluyor, ciddi ciddi de benziyor.
Küçük Venedik (Little Venice), 18 Mayıs 2019, Londra.
Bölgenin adı Little Venice. İki ana kanal üzerine kurulmuş yemyeşil bir mekan. Zaten Londra’da hava kirliliği olsa da yeşil alan sorunu hiç yok. Kanal üzerinde tekne turu yapabiliyorsunuz. Sabit teknelerde de bayağı bayağı insanlar yaşıyor. Güzel film seti olur burası.
Teknede doğum günü partisi vardı. Küçük Venedik, 18 Mayıs 2019, Londra.

Kanalın tam üstündeki Cafe Laville'de chips&beer yaptık, kafenin sahipleri de İtalyandı, hatta Can şiparişi kolay yoldan İtalyanca verdi.
Cafe Laville, Küçük Venedik, Londra.

Yemeğin ardından evin yolunu tuttuk. Yalnız olsam buradan Camden’a yürürdüm ama Can yorgundu. Londra'daki son günüm çok güzel geçti, sanat, sohbet, spor dolu...